IQ trung bình của người Việt Nam: ba con số khác nhau và vì sao

Người Việt Nam có IQ trung bình 109,37 và đứng thứ 9 thế giới, theo bảng năm 2022 của trang test Wiqtcom (Phần Lan) mà báo Tuổi Trẻ đưa lại ngày 30/5/2022. Cũng người Việt đó, bảng năm 2025 của International IQ Test (tổng hợp trên World Population Review) ghi 102,26, hạng 13. Còn bộ dữ liệu học thuật của Richard Lynn và David Becker (sách The Intelligence of Nations, 2019) cho con số thấp hơn hẳn. Ba nguồn, ba con số, chênh nhau tới gần 20 điểm.

Vì sao cùng một nước mà ra ba con số

Hai bảng đầu lấy từ người tự vào làm test trên một website. Ai vào làm test IQ online? Người có máy tính, biết tiếng Anh, rảnh và thích giải đố. Nhóm đó không đại diện cho cả nước. Báo Nhật Japan News, khi đưa tin bảng Wiqtcom, cũng lưu ý Đài Loan đứng đầu với 116,07 nhưng số người làm ít nên điểm không đáng tin.

Bộ Lynn và Becker đi đường khác: gộp các nghiên cứu đã công bố ở từng nước rồi quy đổi về một thang. Vấn đề là nhiều nước chỉ có một hai nghiên cứu cũ, mẫu nhỏ, làm bằng bộ test khác nhau; nước nào không có dữ liệu thì ước tính từ nước láng giềng. Giới nghiên cứu phê bình bộ này nhiều năm vì cách chọn mẫu và cách gộp.

Nói gọn: không có con số nào trong ba con số trên là “IQ thật của người Việt”. Mỗi con số chỉ nói về nhóm người đã được đo.

Thứ hạng các nước lân cận

Điểm chung của cả hai bảng: Đông Á đứng đầu, Việt Nam nằm trong nhóm trên của Đông Nam Á. Thứ hạng cụ thể thì đổi theo từng năm và từng trang.

Con số này có ý nghĩa gì với bạn

Gần như không. IQ trung bình một nước là con số để báo chí giật tít, còn điểm của một người nằm ở bất cứ đâu trên đường phân bố. Trong 100 người Việt ngẫu nhiên vẫn có khoảng 2 người trên 130 và 2 người dưới 70, dù bảng nào xếp Việt Nam hạng mấy. Muốn biết mình ở đâu thì làm bài test IQ 40 câu, kết quả cho thẳng vị trí của bạn trên đường phân bố, so với chính những người đã làm cùng bài.

Câu hỏi thường gặp

IQ người Việt có thật sự cao hơn Phần Lan không? Bảng Wiqtcom 2022 xếp Việt Nam 109,37 trên Phần Lan 109,02. Chênh 0,35 điểm trên một mẫu tự chọn thì không nói lên gì.

Việt Nam có khảo sát IQ toàn quốc chưa? Chưa có khảo sát chuẩn hoá trên mẫu đại diện cả nước được công bố. Các con số đang lưu hành đều từ test online hoặc tổng hợp nước ngoài.

Điểm IQ bao nhiêu là cao? Từ 115 là trên 84% dân số, từ 130 là nhóm 2% đầu. Xem thang điểm IQ.